Tagarchief: informatievaardig

Zoeken is een vaardigheid waarvoor veel kennis nodig is.

Salomon van Ruisdael 001
Stel je voor, Jasper wil Ruysdael’s schilderij Rivierlandschap met veerpont eens goed bekijken.
Hij gaat zoeken op “ruisdaal” Er is een schilder Jacob Ruisdaal, dus Jasper gaat kijken bij de items over die Ruisdaal en vind niets. (Hier stoppen veel internetzoekers al) Je moet dus wel de juiste spelling weten, er zijn twee schilders, de een heette Ruisdaal, de ander heette Ruysdael.
Gelukkig ziet Jasper dat de zoekmachine de suggestie heeft dat er ook een Ruysdael bestaat. Jasper klikt op de suggestie. Daar ziet hij al meer, er staat iets in Wikipedia over Ruysdael, en er is een item waarin allerlei plaatjes staan. Daar klikt Jasper op. En ja er verschijnt een hele pagina met afbeeldingen, maar welke is het nou? Er staat geen onderschriften bij de plaatjes.

Jasper besluit  te zoeken onder “rivierlandschap ” en “ruysdael” Ja Jasper gebruikt twee zoektermen. Meer dan één zoekterm gebruiken geeft vaak betere resultaten. En dan klikt hij ook direct op het tabje <images> om de plaatjes te zien. Maar ook hier vind hij te veel verschillende plaatjes. Dan maar klikken op het bovenste item in de zoekresultaten. Daar is het schilderij. Hij gokt dat dit het juiste schilderij is, maar gaat dat niet meer controleren.

Jasper krijgt een dikke onvoldoende voor zoeken op internet.

Waarom heeft hij niet gewoon in het zoekveld ingetypt <ruysdael schilderij rivierlandschap met veerpont> ?

Hij moet natuurlijk de juiste spelling gebruiken. Hij moet achtergrondkennis hebben. Jasper had kunnen beginnen op Wikipedia om die achtergrondkennis op te doen, maar dat is erg moeilijk als je geen idee hebt wat je aan het doen bent.

Vroeger (nu nog?) zei men dat leren van feitjes overbodig is geworden nu alles op internet te vinden is. Maar met bovenstaande zoektocht heb ik proberen aan te tonen dat achtergrondkennis juist noodzakelijk is om feiten te vinden.

 
Op uw pagina http://www.kennisnet.nl/sectoren/mbo/softskills/mediawijs/informatie-zoeken/ . wordt verwezen naar een artikel over het belang van achtergrondkennis(http://www.softskills.nl/zoeken-is-een-vaardigheid-waarvoor-veel-kennis-nodig-is/) .
Alhoewel ik het belang van achtergrondkennis onderschrijf vormt dit artikel geen sterke onderbouwing ervan.

Met name de zinsnede “Waarom heeft hij niet gewoon in het zoekveld ingetypt ?”
Indien je deze voorgestelde oplossing in Google gebruikt (al dan niet bij zoeken op Afbeelding) levert dat allerhande resultaten op waarvan de eerste vaak weer leidt naar de pagina van softskills. Een circelredenering dus.
Daarnaast, allerlei schilderijen kom je op het spoor maar niet (direkt) het getoonde van de bewuste webblog.

Guy Lhoest

Beste Guy, hartelijk dank voor je commentaar. Het is inderdaad merkwaardig dat de zoekterm na het schrijven van deze blogpost onderdeel is geworden van het resultaat van de zoektocht. Onverwachte kronkels in het internet.
Mijn artikel wil geen onderbouwing zijn van de bewering, maar een illustratie.
Jaap

Informatie beoordelen

no-bullshit

no-bullshit

Hoe onderscheid je dan de ware van de onware uitspraken? Gewoon door zelf op onderzoek uit te gaan.

  • Wie is de boodschapper?
  • Heeft hij/zij de kennis om een dergelijk uitspraak te doen?
  • Heeft hij/zij een belang bij een bepaalde uitspraak?
  • Is de uitspraak gebaseerd op gegevens of is het een mening?

Zomaar een paar vragen aan de hand waarvan je de betrouwbaarheid kunt (proberen te) controleren. Helaas is dat vaak ook een tijdrovende bezigheid. (bron: http://jaap.walhout.net/2012/check-de-feiten/)

Jaap_W noemt websites waar allerlei uitspraken onderzocht worden.

  • Next.checkt: De factcheck rubriek van NRC Next.
  • FHJ Factcheck: De factcheckblog van de Fontys Hogeschool voor de Journalistiek waar regelmatig uitspraken in de media worden gecontroleerd.
  • The Fact Club: Een initiatief van De Publieke Zaak om het publieke debat te voeden met feiten.

Kun je meer van deze onderzoekende websites vinden?

Hoe kun je nog meer onderzoeken of een uitspraak wel klopt?

  • vergelijk verschillende bronnen (let op dat ze elkaar niet overgeschreven hebben).
  • zet een vraag op twitter of elders om commentaar van anderen.
  • praat er over met iemand die ook kritisch kan zijn.
  • Op www.histoforum.nl staan handige vragen voor informatievaardigheid.
  •  Pienternet.be over nepnieuws.

Het is niet zo moeilijk om deze lijstjes met vragen en formulieren uit te breiden. Dat is misschien nog wel een leuke oprdracht voor je leerlingen?

(bron afbeelding:  verschillende websites gebruiken de afb. De maker is niet na te gaan)